आज सिरहानेउपन्यासउपहारकहानियाँकला दीर्घाकविताएँगौरवगाथापुराने अंक
नगरनामारचना प्रसंगपर्व-पंचांगघर–परिवारदो पलनाटकपरिक्रमा पर्वप्रकृति
पर्यटन प्रेरक प्रसंगप्रौद्योगिकी फुलवारीरसोई लेखक विज्ञान वार्ता विशेषांकहिंदी लिंक
साहित्य संगमसंस्मरण साहित्य समाचार साहित्यिक निबंधस्वास्थ्य
हास्य व्यंग्य

 

2

s~I ]zI. vah lagaBaga 45 vaYaI-yaa qaI¸ AaOr ]saka rMga gaaora haonao pr BaI Aayau ko QaĐuQalako maoM Aba maOlaa–saa idKnao lagaa qaa. ]sakao doKkr lagata qaa ik vah
futI-laI qaI. jaIvana–Bar kzaor maohnat krnao sao¸ ]sakI gazna ko Z,Ilao pD,nao pr BaI ]sakI fUtI- ABaI tk maaOjaUd qaI.
"tuJao Sarma nahIM AatI¸ gadlaĆ" – DaoD,I nao pUCa.
"@yaaoM¸ Sarma @yaaoM AaegaIĆ" – gadla nao pUCa.
DaoD,I xaNaBar sakto maoM pD, gayaa. BaItr ko caaObaaro sao Aavaaja Aa[- – "Sarma @yaaoM AaegaI [saoĆ Sarma tao ]sao Aae¸ ijasakI AaĐKaoM maoM hyaa bacaI hao."
"inahalaŃ" – DaoD,I icallaayaa – "tU caup rhŃ"
ifr Aavaaja baMd hao ga[-.
gadla nao kha – "mauJao @yaaoM baulaayaa hO tUnaoĆ"
DaoD,I nao [sa baat ka ]%tr nahIM idyaa. pUCa – "raoTI Ka[- hOĆ"
"nahIM¸ " gadla nao kha – "KatI BaI kbaĆ kmabaKt rasto maoM imalao. Kot haokr laaOT rhI qaI. rasto maoM Arnao–kMDo baInakr saMJaa ko ilae lao jaa rhI qaI."

DaoD,I nao pukara – "inahalaŃ bahU sao kh¸ ApnaI saasa kao raoTI do jaayaŃ"
BaItr sao iksaI s~I kI ZIz Aavaaja saunaa[- dI – "Aro¸ Aba laaOhraoM kI baOyar Aa[- hOMÂ ]nhoM @yaaoM garIba KairyaaoM kI raoTI BaaegaIĆ"
kuC is~yaaoM nao zhaka lagaayaa.
inahala icallaayaa – "sauna lao¸ prmaosaurI¸ jagahĐsaa[- hao rhI hO. KairyaaoM kI tao tUnao naak kTakr CaoD,I."

°°°

gaunnaa mara¸ tao pcapna barsa ka qaa. gadla ivaQavaa hao ga[-. gadla ka baD,a baoTa inahala tIsa vaYa- ko pasa phĐuca rha qaa. ]sakI bahU dullaa ka baD,a baoTa saat ka¸ dUsara caar ka AaOr tIsarI CaorI qaI jaao ]sakI gaaod maoM qaI.

inahala sao CaoTI tra–}pr kI dao baihnaaoM qaI campa AaOr camaolaI¸ ijasaka ËmaSa: Jaaja AaOr ivaSvaara gaaĐvaaoM maoM byaah huAa qaa. Aaja ]nakI gaaoidyaaoM sao ]nako laala ]trkr QaUla maoM GauT$vana calanao lagao qao. AMitma pu~ naarayana Aba baa[-sa ka qaa¸ ijasakI bahU dUsaro baccao kI maaĐ bananaovaalaI qaI. eosaI gadla¸ [tnaa baD,a pirvaar CaoD,kr calaI ga[- qaI AaOr ba%tIsa saala ko ek laaOhro gaUjar ko yahaĐ jaa baOzI qaI.

DaoD,I gaunnaa ka sagaa Baa[- qaa. bahU qaI¸ baccao BaI hue. saba mar gae. ApnaI jagah Akolaa rh gayaa. gaunnaa nao baD,I–baD,I khI¸ pr vah ifr Akolaa hI rha¸ ]sanao byaah nahIM ikyaa¸ gadla hI ko caUlho pr Kata rha. kmaakr laata¸ vaao ]saI kao do dota¸ ]saI ko baccaaoM kao Apnaa maanata¸ kBaI ]sanao Alagaava nahIM ikyaa. inahala Apnao caacaa pr jaana dota qaa. AaOr ifr KarI gaUjar Apnao kao laaOhraoM sao }Đca samaJato qao.

gadla ijasako Gar baOzI qaI¸ ]saka pUra kunabaa qaa. ]sanao gadla kI ]ma` nahIM doKI¸ yah doKa ik KarI AaOrt hO¸ pD,I rhogaI. caUlho pr dma fĐUknaovaalaI kI ja$rt BaI qaI.

Aaja hI gadla savaoro ga[- qaI AaOr Saama kao ]sako baoTo ]sao ifr baaĐQa laae qao. ]sako nae pit maaOnaI kao ABaI pta BaI nahIM huAa haogaa. maaOnaI rĐDuAa qaa. ]sakI BaaBaI jaao paĐva fOlaakr maTk–maTkkr CaC ibalaaotI qaI – dullaao saunaogaI tao @yaa khogaIĆ
gadla ka mana ivaxaaoBa sao Bar ]za.
AaQaI rat hao calaI qaI. gadla vahIM pD,I qaI. DaoD,I vahIM baOza icalama fĐUk rha qaa.
]sa sannaaTo maoM DaoD,I nao QaIro sao kha – "gadlaŃ"
"@yaa hOĆ" – gadla nao haOlao sao kha.
"tU calaI ga[- naĆ"
gadla baaolaI nahIM. DaoDI nao ifr kha – "saba calao jaato hOM. ek idna torI dovaranaI calaI ga[-¸ ifr ek–ek krko toro BatIjao BaI calao gae. BaOyaa BaI calaa gayaa. pr tU jaOsaI ga[-Â vaOsao tao kao[- BaI nahIM gayaa. jaga hĐsata hO¸ jaanatI hOĆ"

gadla baurbaura[- – "jaga hĐsaa[- sao maOM nahIM DrtI dovarŃ jaba caaOdh kI qaI¸ tba tora BaOyaa mauJao gaaĐva maoM doK gayaa qaa. tU ]sako saaqa tola ipyaa laT\z laokr mauJao laonao Aayaa qaa na¸ tbaĆ maOM Aa[- qaI ik nahIMĆ tU saaocata haogaa ik gadla kI ]mar ga[-¸ Aba ]sao Ksama kI @yaa ja$rt hOĆ pr jaanata hO¸ maOM @yaaoM ga[-Ć"
"nahIM."
"tu tao basa yahI saaoca krta haogaa ik gadla ga[-¸ Aba phlao–saa raoiTyaaoM ka Aarama nahIM rha. bahueĐ nahIM kroMgaI torI caakrI dovarŃ tUnao Baa[- sao AaOr mauJasao inaBaa[-¸ tao maOMnao BaI tuJao Apnaa hI samaJaaŃ baaola JaUz khtI hĐUĆ"
"nahIM¸ gadla¸ maOMnao kba khaŃ"
"basa yahI baat hO dovarŃ Aba maora yahaĐ kaOna hOŃ maora mard tao mar gayaa. jaIto–jaI maOMnao ]sakI caakrI kI¸ ]sako naato ]sako saba ApnaaoM kI caakrI bajaa[-. pr jaba maailak hI na rha¸ tao kaho kao hD,kMp ]za}ĐĆ yah laD,ko¸ yah bahueĐŃ maOM [nakI gaulaamaI nahIM k$ĐgaIŃ"
"pr @yaa yah saba torI AaOlaad nahIM baavarI. iballaI tk Apnao jaayaaoM ko ilae saat Gar ]laT–for krtI hO¸ ifr tU tao maanauYa hO. torI maayaa–mamata khaĐ calaI ga[-Ć"
"dovar¸ torI khaĐ calaI ga[- qaI¸ tUnao ifr byaah na ikyaa."
"mauJao tora sahara qaa gadlaŃ"
"kayarŃ BaOyaa tora mara¸ karja ikyaa baoTo nao AaOr ifr jaba saba hao gayaa tba tU mauJao rKkr Gar nahIM basaa sakta qaa. tUnao mauJao poT ko ilae pra[- D\yaaOZ,I laĐGavaa[-. 
caUlha maOM tba fĐUkĐU¸ jaba maora kao[- Apnaa hao. eosaI baaĐdI nahIM hĐU ik maorI kuhnaI bajao¸ AaOraoM ko ibaiCe Cnako. maOM tao poT tba Ba$ĐgaI¸ jaba poT ka maaola kr laĐUgaI. 
samaJaa dovarŃ tUnao tao nahIM kha tba. Aba kunabao kI naak pr caaoT pD,I¸ tba saaocaa. tba na saaocaa¸ jaba torI gadla kao bahuAaoM nao AaĐKoM trorkr doKa. Aro¸ kaOna iksakI prvaa krta hOŃ"
"gadlaŃ" – DaoD,I nao Bara-e svar maoM kha – "maOM Drta qaa."
"Balaa @yaaoM taoĆ"
"gadla¸ maOM bauZ\Za hĐU. Drta qaa¸ jaga hĐsaogaa. baoTo saaocaoMgao¸ Saayad caacaa ka AmmaaĐ sao phlao sao naata qaa¸ tBaI caacaa nao dUsara byaah nahIM ikyaa. gadla¸ BaOyaa kI BaI badnaamaI haotI naĆ"
"Aro cala rhnao doŃ" gadla nao ]%tr idyaa – "BaOyaa ka baD,a #yaala rha tuJaoĆ tU nahIM qaa karja maoM ]nako @yaaĆ maoro sausar maro qao¸ tba toro BaOyaa nao ibaradrI kao ijamaakr haozaoM sao panaI Culaayaa qaa Apnao. AaOr tuma sabanao iktnao baulaaeĆ tU BaOyaa dao baoTo. yahI BaOyaa hOM¸ yahIM baoTo hOMĆ pccaIsa AadmaI baulaae kula. @yaaoM AaiKrĆ kh idyaa laD,a[- maoM kanaUna hO. puilasa pccaIsa sao jyaada haoto hI pkD, lao jaaegaIŃ Drpaok khIM koŃ maOM nahIM rhtI eosaaoM ko."
hzat\ DaoD,I ka svar badlaa. kha – "maoro rhto tU prae mard ko jaa baOzogaIĆ"
"haĐ."
"Abako tao khŃ" – vah ]zkr baZ,a.
"saaO baar khĐU laalaaŃ" gadla pD,I–pD,I baaolaI.
DaoD,I baZa,.
"baZ,Ń" – gadla nao fufkara.

DaoD,I $k gayaa. gadla doKtI rhI. DaoD,I jaakr baOz gayaa. gadla doKtI rhI. ifr hĐsaI. kha – "tU mauJao krogaaŃ tuJamaoM ihmmat khaĐ hO dovarŃ maora nayaa mard hO naĆ mard hO. [tnaI sauna tao lao Balaa. mauJao lagata hO tora Ba[yaa hI ifr imala gayaa hO mauJao. tUĆ" – vah $kI– "mard hOŃ Aro kao[- baOyar sao iGaiGayaata hOĆ baZ,kr jaao tU mauJao maarta¸ tao maOM samaJatI¸ tU Apnaapa maanata hOM. maOM [sa Gar maoM rhĐUgaIĆ"
DaoD,I doKta hI rh gayaa. rat gahrI hao ga[-. gadla nao lahĐgao kI pt- fOlaakr tna Zk ilayaa. DaoD,I }ĐGanao lagaa.

°°°

Aaosaaro maoM dullao nao AĐgaD,a[- laokr kha – "Aa ga[- dovaranaI jaIŃ rat khaĐ rhIĆ"
saUka DUba gayaa qaa. AakaSa maoM paO fT rhI qaI. baOla Aba ]zkr KD,o hao gae qao. hvaa maoM ek zMDk qaI.
gadla nao tD,ak sao javaaba idyaa – "saao¸ jaozanaI maorIŃ hukuma nahIM calaa mauJa pr. torI jaOsaI baoiTyaaĐ hO maorI. dovar ko naato dovaranaI hĐU¸ torI jaUtI nahIM."
dullaao sakpka ga[-. maaOnaI ]za hI qaa. Bannaayaa huAa Aayaa. baaolaa– "khaĐ ga[- qaIĆ"
gadla nao GaĐUGaT KIMca ilayaa¸ pr Aavaaja nahIM badlaI. kha – "vahI lao gae mauJao GaorkrŃ maaOka pako inakla Aa[-."

maaOnaI dba gayaa. maaOnaI ka baap baahr sao hI Zaor haĐk lao gayaa. maaOnaI baZ,a.
"khaĐ jaata hOĆ" – gadla nao pUCa.
"Kot–har."
"phlao maora fOsalaa kr jaa." gadla nao kha.

dullaao ]sa AQaoD, s~I ko na@Sao doKkr Acarja maoM KD,I rhI.
"kOsaa fOsalaaĆ – maaOnaa nao pUCa. vah ]sa baD,I s~I sao dba gayaa.
"Aba @yaa toro Gar ka pIsanaa pIsaĐUgaI maOMĆ" – gadla nao kha – "hma tao dao janao hOM. Alaga kroMgao KaeĐgao." – ]sako ]%tr kI p`tIxaa ike ibanaa hI yah khtI rhI – "kmaa[- Saaimala krao¸ maOM nahIM raoktI¸ pr BaItr tao Alaga–Alaga Balao."

maaOnaI xaNa–Bar sannaaTo maoM KD,a rha. dullaao itnakkr inaklaI. baaolaI – "Aba caup @yaaoM hao gayaa¸ dovarĆ baaolata @yaaoM nahIMĆ dovaranaI laayaa hO ik saasaŃ torI baaolatI @yaaoM nahIM kZ,tIĆ eosaI na samaiJayaao tU mauJaoŃ raoTI tvao pr plaTto mauJao BaI AaĐca nahIM lagatI¸ jaao maOM [sakI KrI–KaoTI sauna laĐUgaI¸ samaJaaĆ maorI AmmaaĐ nao BaI mauJao caUlho kI ma+I Kako hI janaa qaa. haĐŃ"

"ArI tao saaOtŃ" – gadla nao pukara – "ma+I na Ka ko Aa[-¸ saaro kunabao kao cabaa jaaegaI Dayana. eosaI nahIM torI gauD, kI BaolaI hO¸ jaao na KaeMgao hma¸ tao raoTI galao maoM fMda maar jaaegaI."

maaOnaI ]%tr nahIM do saka. vah baahr calaa gayaa. duphr hao ga[-. dullaao baOzI carKa kat rhI qaI. narayana nao Aakr Aavaaja dI – "kao[- hOĆ"
dullaao nao GaĐUGaT kaZ, ilayaa. pUC – "kaOna haoĆ"
narayana nao KUna ka GaĐUT pIkr kha – "gadla ka baoTa hĐU."
dullaao GaĐUGaT maoM hĐsaI. pUCa – "CaoTo hao ik baD,oĆ"
"CaoTa."
"AaOr iktnao hOŃ"
"ik%to BaI haoM. tuJao @yaaĆ" – gadla nao inakalakr kha.
"Aro Aa ga[-Ń" khkr dullaao BaItr BaagaI.
"Aanao do Aaja ]sao. tuJao bata dĐUgaI ijazanaIŃ" – gadla nao isar ihlaakr kha.
"AmmaaĐŃ" – narayana nao kha – "yah torI ijazanaIŃ" 
"@yaaoM Aayaa hO tUĆ yah bataŃ" – gadla Jallaa[-.
"dMD Qarvaanao Aayaa hĐU¸ AmmaaĐŃ – khkr narayana Aagao baOznao kao baZ,a.
"vahIM rhŃ" – gadla nao kha.

]saI samaya laaoTa–Daor ilae maaOnaI laaOTa. ]sanao doKa ik gadla nao Apnao kD,o AaOr hĐsalaI ]tarkr fok dI AaOr kha – "Bar gayaa dMD toraŃ Aba mard ka saba maala dbaakr bahuAaoM ko khnao sao baoTaoM nao mauJao inakala idyaa hO."
narayana ka maĐuh syaah pD, gayaa. vah gahnao ]zakr calaa gayaa. maaOnaI mana–hI–mana SaMikt–saa BaItr Aayaa.

dullaao nao iSakayat kI – "saunaa tUnao dovarŃ dovaranaI nao gahnao do ide. GauTnaa AaiKr poT kao hI mauD,a. caar jagah baOzogaI¸ tao baoTaoM ko Kot kI DaOr pr DMDa–QaUAa tk laga jaaeĐgao¸ p@ka cabaUtra Gar ko Aagao bana jaaegaa¸ samaJaa dotI hĐU. tuma Baaolao–Baalao zhro. itiryaa–cair%tr tuma @yaa jaanaao. QaMQaa hO yah BaI. Aba khogaI¸ ifr banavaa mauJao."

gadla hĐsaI¸ kha– "vaah ijazanaI¸ puranao mard ka maaola nae mard sao toro Gar kI baOyar caukvaatI haoMgaI. gadla tao maalaikna banakr rhtI hO¸ samaJaIŃ baaĐdI banakr nahIM. caakrI k$ĐgaI tao Apnao mard kI¸ nahIM tao ibaQanaa maoro zoMgao pr. samaJaIŃ tU baIca maoM baaolanaovaalaI kaOnaĆ"
dullaao nao raoYa sao doKa AaOr paĐva pTktI calaI ga[-.
maaOnaI nao doKa AaOr kha – "bahut baZ,–baZ,kr baatoM mat haĐk¸ samaJa lao Gar maoM bahU banakr rhŃ"
"Aro tU tao tba pOda BaI nahIM huAa qaa¸ baalamaŃ" – gadla nao mauskrakr kha – "tba sao maOM saba jaanatI hĐU. mauJao @yaa isaKata hO tUĆ eosaa kao[- maOMnao kama nahIM ikyaa hO¸ jaao ibaradrI ko naoma ko baahr hao. jaba tU doKo¸ maOMnao eosaI kao[- baat kI hao¸ tao hjaar baar raok¸ pr saaOt kI zsak nahIM sahĐUgaI."
"tao bata}Đ tuJaoŃ" – vah isar ihlaakr baaolaa.
gadla hĐsakr AaobarI maoM calaI ga[- AaOr kama maoM laga ga[-.

°°°

zMDI hvaa toja hao ga[-. DaoD,I caupcaap baahr CPpr maoM baOza hu@ka pI rha qaa. pIto–pIto }ba gayaa AaOr ]sanao icalama ]laT dI AaOr ifr baOza rha.

Kot sao laaOTkr inahala nao baOla baaĐQao¸ nyaar Dalaa AaOr kha – "kakaŃ" DaoD,I kuC saaoca rha qaa. ]sanao saunaa nahIM.
"kakaŃ" – inahala nao svar ]zakr kha.
"hoŃ" DaoD,I caaOk ]za – "@yaa hOĆ mauJasao kha kuCĆ"
"tumasao na khĐUgaa¸ tao khĐUgaa iksasaoĆ idna–Bar tao tuma imalao nahIM. icammana kZ,ora khta qaa¸ tumanao idna–Bar manamaaOjaI baabaa kI QaUnaI ko pasa ibatayaa¸ yah saca hOĆ"
"haи baoTa¸ calaa tao gayaa qaa."
"@yaaoM gae qao BalaaĆ"
"eosao hI jaI ikyaa qaa¸ baoTaŃ"
"AaOr ksbao sao GaI kT} @yaa krayaa ik bainae ka AadmaI Aayaa qaa. maOMnao kha – "nahIM hO¸ vah baaolaa – laoko jaa}Đgaa. JagaD,a haoto–haoto bacaa."
"eosaa nahIM krto¸ baoTaŃ" – DaoD,I nao kha – "baaOhro sao kao[- JagaD,a maaola laota hOĆ"

inahala nao icalama ]za[-¸ kMDaoM maoM sao AaĐca baInakr QarI AaOr fĐUk lagaata huAa Aayaa. kha – "maOM tao gayaa nahIM. isar fUT jaato. narayana kao Baojaa qaa."
"khaĐĆ" DaoD,I caaOMka.
"]saI kulacCnaI kulabaaornaI ko pasa."
"ApnaI maaĐ ko pasaĆ"
"na jaanao tumhoM ]sasao @yaa hO¸ Aba BaI tumhoM ]sa pr gaussaa nahIM Aata. ]sao maaĐ khĐUgaa maOMĆ"
"pr baoTa¸ tU na kh¸ jaga tao ]sao torI maaĐ hI khogaa. jaba tk mard jaIta hO¸ laaoga baOyar kao mard kI bahU khkr pukarto hOM¸ jaba mard mar jaata hO¸ tao laaoga ]sao
baoTo kI AmmaaĐ khkr pukarto hOM. kao[- nayaa naoma qaaoD,I hI hO."
inahala BaunaBaunaayaa. kha– "izk hO¸ kaka zIk hO¸ pr tumanao ABaI tk yao tao pUCa hI nahIM ik @yaaoM Baojaa qaa ]saoĆ"
"haĐ baoTaŃ" – DaoD,I nao caaOMkkr kha – "yaha tao tUnao batayaa hI nahIMŃ bata naĆ"
"dMD Barvaanao Baojaa qaa. saao pMcaayat jauD,vaanao ko phlao hI ]sanao tao gahnao ]tar foMko."

DaoDI mauskurayaa. kha – "tao vah yah bata rhI hO ik GarvaalaaoM nao pMcaayat BaI nahIM jauD,vaa[-Ć yaanaI hma ]sao Bagaanaa hI caahto qao. narayana lao AayaaĆ"
"haĐ."
DaoDI saaocanao lagaa.
"maOM for Aa}ĐĆ" – inahala nao pUCa.
"nahIM baoTaŃ" DaoD,I nao kha – "vah sacamauca $zkr hI ga[- hO. AaOr kao[- baat nahIM hO. tUnao raoTI Ka laIĆ"
"nahIM."
"tao jaa phlao Ka lao."
inahala ]z gayaa¸ pr DaoD,I baOza rha. rat ka AĐQaora saaĐJa ko pICo eosao Aa gayaa¸ jaOsao kao[- pt- ]laT ga[- hao. 
dUr Zaolaa gaanao kI Aavaaja Aanao lagaI. DaoD,I ]za AaOr cala pD,a.
inahala nao bahU sao pUCa – "kaka nao Ka laIĆ"
"nahIM tao."
inahala baahr Aayaa. kaka nahIM qao.
"kaka." ]sanao pukara.
rah pr icarMjaI pujaarI gaZ,vaalao hnaumaanajaI ko pT baMd krko Aa rha qaa. ]sanao puCa –"@yaa hO roĆ"
"paĐya laagaUи pMiDtjaI." inahala nao kha – "kaka ABaI tao baOzo qao."
icarMjaI nao kha– "Aro¸ vah vahaĐ Zaola sauna rha hO. maOM ABaI doKkr Aayaa hĐU."
icarMjaI calaa gayaa¸ inahala izzk KD,a rha. bahU nao JaaĐkkr pUCa– "@yaa huAaĆ"
"kaka Zaolaa saunanao gae hOM." – inahala nao AivaSvaasa sao kha – "vao tao nahIM jaato qao."
"jaakr baulaa lao AaAao. rat baZ, rhI hO." – bahU nao kha AaOr raoto baccao kao dUQa iplaanao lagaI.
inahala jaba kaka kao laokr laaOTa¸ tao kaka kI dohI tp rhI qaI.
"hvaa laga ga[- hO AaOr kuC nahIM." – DaoD,I nao CaoTI KiTyaa pr ApnaI inakalaI TaĐgao samaoTkr laoTto hue kha – "raoTI rhnao do¸ Aaja jaI nahIM caahta."
inahala KD,a rha. DaoD,I nao kha – "Aro¸ saaoca tao¸ baoTaŃ maOMnao Zaolaa iktnao idna baad saunaa hO.

]sa idna BaOyaa kI sauhagarat kao saunaa qaa¸ yaa ifr Aaja , , , , ."
inahala nao saunaa AaOr doKa¸ DaoD,I AaĐK maIcakr kuC gaunagaunaanao lagaa qaa , , , , , 

pRYz   1 . 2 . 3

Aagao— 

 

इस रचना पर अपनी प्रतिक्रिया लिखें - दूसरों की प्रतिक्रिया पढ़ें

Click here to send this site to a friend!

आज सिरहानेउपन्यासउपहारकहानियाँकला दीर्घाकविताएँगौरवगाथापुराने अंकनगरनामारचना प्रसंगपर्व पंचांग
घर–परिवार दो पलनाटक परिक्रमापर्व–परिचय प्रकृतिपर्यटन प्रेरक प्रसंगप्रौद्योगिकी फुलवारीरसोई लेखक
विज्ञान वार्ताविशेषांकहिंदी लिंकसाहित्य संगमसंस्मरणसाहित्य समाचारसाहित्यिक निबंधस्वास्थ्य
हास्य व्यंग्य

© सर्वाधिका सुरक्षित
"अभिव्यक्ति" व्यक्तिगत अभिरुचि की अव्यवसायिक साहित्यिक पत्रिका है। इस में प्रकाशित सभी रचनाओं के सर्वाधिकार संबंधित लेखकों अथवा प्रकाशकों के पास सुरक्षित हैं। लेखक अथवा प्रकाशक की लिखित स्वीकृति के बिना इनके किसी भी अंश के पुनर्प्रकाशन की अनुमति नहीं है। यह पत्रिका प्रत्येक माह की 1–9–16 तथा 24 तारीख को परिवर्धित होती है।